झापा उद्योग वाणिज्य संघले आफ्नो शाखाको रुपमा २०३८ सालमा बिर्तामोडका व्यवसायीहरुको छाता संगठनको रुपमा आफ्नो शाखा संचालनमा ल्यायो । यसका संस्थापक अध्यक्ष थिए मंगतुराम जलान (हाल स्वर्गीय) । उनको मेची किराना स्टोर्स थियो, त्यो बेला । पचासको दशकदेखि यो किराना स्टोर्स काठमाडौको न्यूरोड पाकोमा सारियो । त्यहाँ पनि मेची किरानाकै नामबाट रह्यो । 

अनारमनी गाबिसबाट बिर्तामोड नगरपालिकामा स्तरोन्नति भएपछि मात्रै यो संघले आफ्नै बिर्तामोड उद्योग बाणिज्य संघको मान्यता पाएसँगै स्वायत्त भएको हो । यसको संस्थापक अध्यक्ष बलराम कार्की हुन् । 

०४३÷४४ सालतिर सानो बिर्तामोड बजार भए पनि साप्ताहिक आइतबार बन्द गर्ने निर्णयले केही वर्ष निरन्तरता पायो । त्यो बेला महाभारत र रामायण जस्ता चर्चित धाराबाहिक सिरियल आउँथ्यो भारतीय टिभी च्यानलबाट । यही धारावाहिक हेर्न छुट्यो भनेर बिभिन्न छलफलपछि आइतबारको बिदालाई सोमबार राखिएको स्मरण गर्नु हुन्छ संघका पूर्व अध्यक्ष वेदप्रकाश अग्रवाल । 

तत्कालीन अध्यक्ष सुधीरकुमार शिवाकोटी नेतृत्वको समितिले सोमबार बिदाको प्रचलन सुरु गरेको स्मरण गर्नु हुन्छ पूर्व अध्यक्ष अग्रवाल । 

यसरी हेर्दा आज ३५÷३६ वर्षदेखि सोमबार बिर्तामोड बजार बिदाको शृङ्खला चलिरहेको छ । आजसम्म सबै ग्राहक र अन्य क्षेत्रका ब्यवसायीलाई पूर्ण जानकारी भएको छ कि हरेक सोमबार बिर्तामोड बजार बन्द हुछ । यो एउटा आदत नै बनिसक्यो कि सोमवार बन्द भन्ने कुरा । यस बिचमा बजार बढ्यो ।  पंचायत, गाविस हुदै बिर्तामोड नगरपालिका बन्यो अब उपमहानगर बन्ने दौडमा छ भने त्यत्तिकै राजनीतिक ब्यवस्था पनि अनेकौं आए गए फेरि पनि यो सोमबारको पद्दति परिवर्तन हुन सकेको छैन । परिवर्तित समय र अवस्था अनुसार अब यसको पनि बिकल्प खोजिनु पर्छ र समय सान्दर्भिक साप्ताहिक बिदाको थिति बसालौं भन्नेहरुको माग रहेको छ । 

अब के गर्ने ? 

सोमबार बन्दले एकखाले ब्यवसायी खुशी भएको देखिन्छ । त्यस्तै अर्कोतिर सोमबार बन्दले दुई दिन ब्यवसायलाई असर गर्यो भन्नेहरुको जमात पनि उत्तिकै धेरै छ । बैंक तथा बित्तीय संस्था, काठमाडौ केन्द्रीय कार्यालय हुने ठरुला ब्यावसायिक प्रतिष्ठानहरु अटो मोबायल शोरुप, मोटर साईल शोरुम, हार्डवेयर , फर्निचर , ग्रीललगायतका पसलहरु शनिबार नै बन्द हुने गरेका छन् , 

धेरै ठूलो परिणाममा आर्थिक चलखेल हुने यस्ता ठुला प्रतिष्ठानहरु बन्द भएको दिन बिर्तामोड बजार स्वतः निर्जिव जस्तै देखिदै आएकोछ । थप यसमा विद्यालय र सरकारी तथा अर्थ सरकारी कार्यालयहरसमेत बन्द हुनाले बजारमा सवारी साधन र मानिसहरुको चहल पहल अत्यन्तै पातलो देखिदै आएकोछ । यी सबै चुनौति बोकेर हिडेको बिर्तामोड बजारले अपेक्षाकृत ब्यापार गर्न नसकेको गुनासो अधिकांश ब्यवसायीहरुको बिगतदेखि नै रहदै आएकोछ ।

वर्तमानको अवस्था हिजोको जस्तो छैन । परिवारमा आर्थिक अवस्थामा केही सुखद उन्नति भएकोछ । कर्मचारी तथा ठश्रला घरानाका परिवार हप्ताको एक दिन बिदा भएको समयलाई परिवारिक घुमफिर, होटल  रेस्टुरेन्ट गएर खाना खानेदेखि लिएर थोरै फ्रेस हुन चाहनेको जमात बढेकोछ । अन्य दिन बिध्यालय लाग्ने र शनिवार बिदा भएको मौकालाई समेटेर थोरै टाडा शान्त रमण्ीाय ठाउँ गएर घुमफिर गर्ने चलनको बिकास पनि हुदैछ । त्यसकारण उक्त दिन बजार स्वतः सुनसान हुने देखिएकै हो । त्यसैले पनि अपेक्षाकृत ब्यापार हन नसकेको ब्यवसायीहरुले बताउने गरेका छन् ।

यसैमा केही बब्यवसायी साथीहरुको भने फरक तर्क छ कि शनिवार कर्मचारीको बिदा हुने भएकोले परिवारसहित किनमेल गर्न आउनेछन् र त्यस दिन राम्रो ब्यापार गरेकोले यो मौका गुमाउनु हुन्न ।  ठिकै छ , बिदाको दिन कर्मचारीहरुबाट राम्रो ब्यापार हुन्छ भन्ने लाग्छ भने आइतवार पनि बिदा नै छ । त्यसै दिन कर्मचारी सपिङ् डे राखौं भन्न सकिन्छ । शनिवार र आईतवारको दुई दिने बिदा अल्पकालीन हो र यो दीर्घकालिन हँुदैन भन्ने पनि छ अधिकांश साथीअरुको बुझाई । तर, बालेन सरकार प्राबिधिक भएकोले अन्तरास्ट्रिय चलनलाई हेरेर यसलाई दिगो बनाउने रणनितिमै छ बालेन सरकार । जसरी शनिबारको बिदा दिने चलन चन्द्रशम्शेरले बनाएको इतिहास छ , त्यस्तै शनिवार आईतबार बिदा दिने प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाह हुन् भन्ने एउटा सामान्य ज्ञानको ईतिहास बनाउँन चाहेको बुझिन्छ बालेन सरकार । पेट्रोल ,डिजेलको अभावमा बचतिकरकरणको नाममा दिएको दुई दिने बिदा त एउटा रणनिति मात्र हुन सक्छ  भन्ने अनुमान लगाउँन सकिन्छ १ बित्तिय संस्था बन्द हुदा दिनभरीको ब्यापारको पैसाको सुरक्षित बैकिङ् सुबिधा पनि हुदैन शनिबार । 

सोमबारको सकस ः 

शनिबार त्यसै बिदा थप आजकल आईतबार पनि बिदा र त्यसको भोलीपल्ट आईतबार पनि बिदा गर्नाले एकै हप्तामा तिन दिन निरन्तरको बिदाले बजारको ब्यवसाय चौपट भएर आर्थिक ब्यवस्थापन नै प्रतिकुल भएको बताउंछन् अधिकांश ब्यवसायीहरु । अर्कोतिर , सोमबार सहकारी बिदा र पसल बिदा भईदिनाले आमा बुबा घरमा र बच्चाहरु बिध्यालय हुदा पारिवारिक तालमेलमासमेत असर परेको बताउँछन् । त्यस्तै बैंकहरु ग्राहक पर्खेर बसेका हुन्छन् तर बजार बन्द , यसले गर्दा आर्थिक चलखेलमासमेत प्रभाव परेको बुझिन्छ । 

सोमबार बजार बन्द हुदा सरकारी कामकाज सहज तरिकाले गर्न सकिने भएकोले सोमबारलाई नै निरन्तरता दिनुको विकल्प नरहेको एक थरी ब्यवसायीहरुको जिकिर रहेकोछ १ 

यसरी हेर्दा सरकारी कामकाज वर्षमा कति दिन हुन्छ ? र, त्यसको लागि पुरै बजारै बन्द गरिदिनु पर्ने ? भन्ने अन्य ब्यवसायीहरुको प्रतिप्रश्न पनि पुरानै हो । सरकारी काम काज हुन्छ नै त्यसमा पारिवारिक सदस्य बिच काम बांडफांड गरेर पनि यसलाई ब्यस्थापन गर्न सकिन्छ भन्ने लाग्छ ।

त्यसैले पनि बदलिदो परिस्थिति, विश्व बजार र पुरै देशभरिको प्रचलन हेर्दा आर्थिक कृयाकलापलाई चलायमान गर्न, खस्किदो ब्यापारलाई दिगो लयमा फर्काउन शनिवार बन्द र आईतबारदेखि शुक्रवारसम्म अबिछिन्न बजार खुल्ला गरे सहज होला भन्न सकिन्छ । यसै बिच अनेकै सार्वजनिक बिदा त छ्दैछ फेर्रि पनि त्यसको भार पनि ब्यवसायले बोक्नै पर्छ । त्यसर्थ आउनुहोस् साथीहरु सबैले एक मतले शनिवारको साप्ताहिक बन्द  गर्ने प्रणालीको बिकास गरौं भन्ने आग्रह पनि आम ब्यसवायी साथीहरुमा गर्न चाहन्छौं ।

त्यसको भार पनि ब्यवसायले बोक्नै परेको छ । परिवर्तित अवस्था अनुसार पनि हामीले स्वयमले सरकारलाई पछ्याउने पो हो कि भन्ने लागेकोछ । 

संयोग नै भनौं हिजो सोमबारको दिन अधिकांश पसलहरु खुलेको पाईयो । यसले पनि देखिन्छ कि ब्यवसायीहरु अब सोमबारको विकल्प खोज्न थालेका छन् । यसले पनि छाता संगठन बाणिज्य संघलाई आफ्नो धारणा बनाउँन थप बल पुग्ने विश्वास लिएका छौं ।